حسن حسين زاده شانه چى
341
اوضاع سياسى اجتماعى و فرهنگى شيعه در غيبت صغرى (فارسى)
ابن رومى از توانايىهاى خود براى بيان عقايد و انديشههاى دينى و دفاع از آنها بهره مىبرد . قصيدهء جيميه او ، كه از معروفترين قصايد وى است ، بيانگر ديدگاه شيعى اوست . وى در اين قصيده كه آن را در نوحهسرايى و مرثيهء يحيى بن عمر ، كه عليه عباسيان و حكام آنان در خراسان ( طاهريان ) قيام كرده و كشته شده بود ، سروده و در آن بنى عباس و خاندان طاهر را به سختى مذمت و نكوهش مىكند و آنان را به زوال حكومتشان هشدار مىدهد و در مقابل از علويان دلجويى مىنمايد و به آنان نويد مىدهد كه حق از آن ايشان است و سرانجام نصيبشان خواهد شد . « 1 » قصيدهء نونيه وى نيز تجلى ديدگاه شيعى او و هوادارى از علويان و اهل بيت است . وى در اين قصيده هلاكت دشمنان ايشان را آرزو مىنمايد و از اينكه در يارى آنان كوتاهى كرده ، خود را ملامت مىكند . « 2 » او در قصيدهاى ديگر به مدح امام على عليه السّلام زبان گشوده و برخى فضايل آن حضرت را بيان كرده است كه با ابيات زير آغاز مىگردد : يا هند لم اعشق و مثلى لا يرى * عشق النساء ديانه و تحرّجا لكن حبى للوصى مخيّم * فى الصدر يسرح فى الفواد تولّجا « 3 » . ديگر شاعران شيعه مذهب نيز در اين عصر ، همانند ابن رومى به بيان فضايل و مناقب امام عليه السّلام و تأكيد بر خلافت بلافصل آن بزرگوار در سرودههاى خود مىپرداختند . على بن محمد كوفى حمّانى ، معروف به افوه از همين سرايندگان است كه نزديك به زمان ابن رومى مىزيست . وى از فقيهان و مدرسان شيعه در
--> ( 1 ) . همان ، ص 39 . ( 2 ) . امينى ، همان ، ص 40 . ( 3 ) . ابن شهر آشوب ، مناقب ، ج 1 ، ص 531 .